خرید اسید سیتریک (Citric acid)

1. سیتریک اسید (Citric acid) چیست؟
2. تولید و سنتز اسید سیتریک
3. کاربرد سیتریک اسید
4. خطرات اسید سیتریک
5. استعلام قیمت و خرید سیتریک اسید

اسید سیتریک (Citric acid) چیست؟

سیتریک اسید (Citric acid) یک اسید آلی ضعیف با فرمول شیمیایی  HOC(CO₂H)(CH₂CO₂H)₂است. در شکل طبیعی خود، شبیه کریستال های کوچک و شفاف شبیه نمک خوراکی است. اگرچه بی بو است اما طعم اسیدی داشته و به طور طبیعی در مرکبات وجود دارد.

سالانه بیش از دو میلیون تن سیتریک اسید تولید می‌شود. به طور گسترده‌ای به عنوان اسیدی کننده، طعم دهنده و عامل کیلیت‌ساز استفاده می‌شود.

منابع طبیعی و مصنوعی سیتریک اسید وجود دارد.

محصول اسید بوریک رو هم مشاهده کنید

• منابع طبیعی
• بر اساس تحقیقات انجام شده در سال 2014، مرکباتی مانند لیمو و لیموترش دارای بالاترین مقدار اسید سیتریک طبیعی هستند.
• سایر منابع طبیعی عبارتند از نارنگی، پرتقال، گریپ فروت، آناناس، گوجه فرنگی، کلم بروکلی، هویج و انواع توت ها.
• منابع مصنوعی
• دانشمندان یک شکل مصنوعی از آن را با استفاده از قارچ Aspergillus niger یا کپک سیاه ایجاد کردند. به عنوان سیتریک اسید ساخته شده (MCA) شناخته می‌شود. در حالی که MCA همان فرمول شیمیایی اسید سیتریک طبیعی را دارد، اما می‌تواند حاوی بقایای کپک سیاه باشد و باعث ایجاد آلرژی یا اثرات ناخواسته در هنگام مصرف شود.

ویژگی‌های شیمیایی و فیزیکی اسید سیتریک:

اسید سیتریک با فرمول شیمیایی C₆H₈O₇ یکی از مهم‌ترین اسیدهای آلی در صنعت است.

• حالت فیزیکی: پودر کریستالی سفید رنگ، بی‌بو و محلول در آب

• نقطه ذوب: حدود ۱۵۳ درجه سانتی‌گراد

• نقطه جوش (در شرایط خاص): ۳۱۰ درجه سانتی‌گراد (تجزیه)

• دانسیته: حدود ۱.۶۶ گرم بر سانتی‌متر مکعب

• حلالیت در آب: بالا (در دمای اتاق تقریباً ۶۰ گرم در ۱۰۰ گرم آب)
  این ماده به دو فرم بی‌آب (anhydrous) و آبدار (monohydrate) در بازار عرضه می‌شود که هرکدام خواص خاص خود را دارند. نوع بی‌آب در صنایع شیمیایی و نوع آبدار بیشتر در صنایع غذایی کاربرد دارد.

تولید و سنتز اسید سیتریک (Citric acid)

سیتریک اسید برای اولین بار توسط شیمیدان سوئدی کارل ویلهلم شیل در سال 1784 از آب لیمو جدا شد و با تخمیر قند نیشکر یا ملاس در حضور قارچی به نام آسپرژیلوس نیجر تولید شد. تولید اسید سیتریک در مقیاس صنعتی برای اولین بار در سال 1890 در ایتالیا آغاز شد، جایی که آب با آهک‌هیدراته (هیدروکسید‌کلسیم) تصفیه شد تا سیترات‌کلسیم رسوب کرده و جدا شود و سپس با استفاده از اسید‌ سولفوریک رقیق شده به اسید تبدیل شد.

در سال 1917، جیمز کوری، شیمیدان مواد غذایی آمریکایی، متوجه شد که گونه های خاصی از کپک Aspergillus niger می‌تواند تولید کننده سیتریک اسید باشد، و شرکت داروسازی Pfizer دو سال بعد با استفاده از این روش تولید در سطح صنعتی را آغاز کرد. روشی که امروزه هنوز راه اصلی صنعتی برای رسیدن به اسید سیتریک است.

کاربرد اسید سیتریک (Citric acid)

سیتریک اسید که معمولاً به عنوان یک افزودنی غذایی به عنوان طعم دهنده طبیعی و نگهدارنده استفاده می‌شود، همچنین در لوازم آرایشی، برای اهداف پزشکی، به عنوان یک آنتی اکسیدان و در محصولات پاک کننده استفاده می‌شود.

اسید سیتریک به دلیل کاربردهای چندمنظوره‌اش در صنایع مختلف ارزش جهانی قابل توجهی دارد. به عنوان یک اسید آلی کلیدی، در تولید مواد غذایی و نوشیدنی نقش مهمی ایفا می‌کند و به عنوان نگهدارنده طبیعی، تقویت‌کننده طعم و تنظیم‌کننده pH به کار می‌رود. اهمیت آن به صنعت داروسازی نیز گسترش می‌یابد، جایی که در داروها و مکمل‌های غذایی به دلیل خواص بافری و کی‌لیت کنندگی استفاده می‌شود. علاوه بر این، سیتریک اسید در محصولات آرایشی، تمیزکننده‌ها و کشاورزی نقش اساسی دارد و کارایی و اهمیت اقتصادی آن در سراسر جهان مشهود است. قابلیت تجزیه‌پذیری و غیرسمی بودن آن نیز، جذابیتش را در روش‌های پایدار بیشتر می‌کند و اسید سیتریک را به سنگ بنای کاربردهای صنعتی و مصرفی مدرن تبدیل کرده است.

علاوه بر استفاده‌های خوراکی، اسید سیتریک در صنایع مختلفی کاربرد دارد. در صنایع داروسازی، از آن به‌عنوان ماده‌ای برای تنظیم pH و افزایش پایداری داروها استفاده می‌شود. در صنایع شوینده، به دلیل خاصیت ضد رسوب و توانایی حذف لکه‌های معدنی، در تولید مواد شوینده و پاک‌کننده‌های خانگی به کار می‌رود. همچنین در صنایع آرایشی و بهداشتی، به‌عنوان یک ماده تنظیم‌کننده اسیدیته و نگهدارنده در تولید کرم‌ها، لوسیون‌ها و شامپوها مورد استفاده قرار می‌گیرد.

مقایسه اسید سیتریک با اسیدهای مشابه

در بسیاری از صنایع، اسید سیتریک با سایر اسیدها مانند اسید لاکتیک، تارتاریک، فسفریک و مالیک مقایسه می‌شود.

• در صنایع غذایی، سیتریک اسید به دلیل طعم ملایم‌تر و ایمنی بالاتر نسبت به فسفریک ارجح است.

• در شوینده‌ها، سیتریک اسید نسبت به فسفریک خاصیت زیست‌تخریب‌پذیری بهتری دارد و گزینه‌ای eco-friendly محسوب می‌شود.

• در ساخت بتن، سیتریک اسید کنترل دقیق‌تری روی زمان گیرش نسبت به اسید لاکتیک ایجاد می‌کند.
  بنابراین انتخاب نوع اسید به کاربرد نهایی بستگی دارد اما سیتریک اسید به خاطر درجه ایمنی بالا و تنوع مصرف زیاد محبوب‌ترین گزینه در صنایع شیمیایی است.

. صنعت ساختمان:

سیتریک اسید به دلیل توانایی در تغییر زمان گیرش و بهبود کارپذیری، به طور گسترده‌ای در ملات‌های ساختمانی و شیمی ساختمان کاربرد دارد. این ماده به عنوان کندکننده گیرش در ملات‌های سیمانی عمل می‌کند و فرآیند هیدراتاسیون را کندتر کرده و زمان کارکرد بیشتری فراهم می‌آورد که این ویژگی به‌ویژه در کاربردهای بزرگ یا پیچیده مفید است. اسید سیتریک همچنین به پراکندگی ذرات کمک می‌کند و منجر به ترکیب نهایی یکنواخت‌تر و مقاوم‌تر می‌شود. افزون بر این، خاصیت کلاته‌کنندگی آن به خنثی‌سازی ناخالصی‌ها در آب یا دیگر مواد اولیه کمک می‌کند و به پایداری، دوام و کیفیت کلی ملات در ساخت‌وساز کمک می‌نماید.

• مواد غذایی:

• اسید سیتریک را می‌توان به غذاها و نوشیدنی‌های فرآوری شده و بسته‌بندی شده مانند بستنی، شربت، نوشابه و غذاهای کنسرو شده و به عنوان نگهدارنده، عامل امولسیون کننده و به عنوان طعم دهنده ترش اضافه کرد. سیتریک اسید به بسیاری از غذاهای کنسرو شده اضافه می‌شود تا از بوتولیسم جلوگیری کند.

• آرایشی و بهداشتی و محصولات مراقبت شخصی:

• اسید سیتریک به عنوان یک عنصر در محصولات مراقبت شخصی می‌تواند به روشن شدن پوست، اصلاح لکه‌های تیره و به حداقل رساندن خطوط ریز کمک کند.
• محصولات حاوی سیتریک اسید را می‌توان برای استفاده در نزدیکی چشم‌ها، لب و دهان و مجاری بینی و همچنین برای استفاده ایمن روی پوست نوزاد فرموله کرد.
• اسید سیتریک و نمک‌های آن ممکن است در اسپری‌های مو، دئودورانت‌ها و اسپری‌های بدن نیز استفاده می‌شود.
• سیترات سدیم، نمک سیتریک اسید، در رژ لب، صابون و مواد شوینده استفاده می‌شود و به تنظیم سطح pH آن‌ها کمک می‌کند.

• مصارف پزشکی:

• اسید سیتریک برای کمک به کشتن باکتری‌های مضر و همچنین عفونت‌های سطح پوست که در افراد دیابتی، افراد مسن و افراد سیگاری شایع است، استفاده می‌شود.
• سیتریک اسید همچنین می‌تواند با سیترات‌سدیم و سیترات‌پتاسیم ترکیب شود تا سطح اسید در ادرار را کاهش دهد و به حملات نقرس کمک کند.

• آنتی اکسیدان:

• آنتی اکسیدان‌هایی، که از سیتریک اسید به دست می‌آیند، می‌توانند به نگهداری غذا در مدت زمان طولانی‌تری کمک کنند. به عنوان مثال، پاشیدن آب لیمو که حاوی اسید سیتریک است، روی سیب یا موز می‌تواند به جلوگیری از قهوه‌ای شدن آن‌ها کمک کند.
• اسید اسکوربیک، که بیشتر به عنوان ویتامین C شناخته می‌شود، در سیتریک اسید نیز یافت می‌شود و اغلب برای کمک به محافظت و حفظ نوشابه‌ها و گوشت ها استفاده می‌شود.

• محصولات پاک‌کننده:

• اسید سیتریک (Citric acid) ممکن است به محصولات پاک‌کننده تجاری اضافه شود، زیرا می‌تواند به حذف تجمع آب سخت روی ظروف کمک کند.
• همچنین می‌توان از آن برای از بین بردن لکه‌های قهوه و چای، تغییر رنگ‌های زرد/قهوه‌ای و لکه‌های آب و ادرار استفاده کرد.

خطرات اسید سیتریک

سیتریک اسید طبیعی و مصنوعی می‌تواند به دندان‌ها آسیب برساند. مصرف مقدار قابل توجهی اسید سیتریک ممکن است به مرور زمان به مینای دندان آسیب برساند. پس از خوردن یا نوشیدن محصولات حاوی سیتریک اسید بالا، فرد باید دهان خود را شستشو دهد تا از دندان‌های خود محافظت کند.

افرادی که از سیتریک اسید در مراقبت از پوست استفاده می‌کنند نیز باید مراقب باشند، زیرا استفاده از غلظت زیاد روی پوست ممکن است باعث تحریک، قرمزی، التهاب و خشکی شود. همچنین، این ماده می‌تواند حساسیت پوست را به اشعه UVB افزایش دهد و فرد را در برابر آسیب‌های پوستی مانند آفتاب‌سوختگی و پیری زودرس پوست آسیب‌پذیر کند. توصیه می‌شود پس از استفاده از محصولات حاوی اسید سیتریک، حتماً از ضد آفتاب استفاده شود.

استنشاق پودر یا بخارات اسید سیتریک در محیط‌های صنعتی یا خانگی ممکن است باعث تحریک دستگاه تنفسی، سرفه و مشکلات تنفسی شود. افرادی که با این ماده به‌طور مداوم سر و کار دارند، بهتر است از ماسک و تجهیزات ایمنی مناسب استفاده کنند.

همچنین، مصرف بیش از حد اسید سیتریک در رژیم غذایی ممکن است مشکلات گوارشی مانند سوزش معده، رفلاکس اسیدی و تحریک دیواره معده را تشدید کند. افراد مبتلا به مشکلات گوارشی، مانند زخم معده یا رفلاکس، باید میزان مصرف این ماده را کنترل کنند.

در محیط‌های صنعتی، تماس مستقیم اسید سیتریک با چشم می‌تواند منجر به سوزش شدید و آسیب‌های چشمی شود. در صورت تماس با چشم، باید فوراً با مقدار زیادی آب شسته شود و در صورت لزوم به پزشک مراجعه شود.

به طور کلی، اگرچه اسید سیتریک یک ماده رایج و ایمن در دوزهای متعادل است، اما استفاده بیش از حد یا نادرست از آن می‌تواند عوارضی برای سلامت دهان، پوست، دستگاه تنفسی و گوارش به همراه داشته باشد.

استانداردها و گریدهای اسید سیتریک

اسید سیتریک در بازار در چند گرید مختلف عرضه می‌شود:

• Food Grade (خوراکی): دارای تأییدیه‌های FDA و Codex Alimentarius برای صنایع غذایی.

• Industrial Grade (صنعتی): مورد استفاده در شوینده‌ها و صنایع ساختمانی.

• Pharma Grade (دارویی): با خلوص بسیار بالا برای محصولات دارویی و آرایشی.
  برای خریداران صنعتی، توجه به گواهی آنالیز (COA) و برگه ایمنی (MSDS) ضروری است. در صورت نیاز، این اسناد هنگام سفارش از تأمین‌کنندگان معتبر قابل دریافت است.

ایمنی و شرایط نگهداری اسید سیتریک

با وجود ایمنی نسبی اسید سیتریک، رعایت نکات زیر ضروری است:

• در محیط خشک و خنک و دور از نور مستقیم خورشید نگهداری شود.

• از تماس طولانی با پوست و چشم اجتناب گردد.

• در ظروف دربسته و مقاوم به رطوبت نگهداری شود.

• هنگام کار، از دستکش و عینک ایمنی استفاده کنید.
  در صورت تماس با چشم یا پوست، محل را با آب سرد به مدت ۱۵ دقیقه شست‌وشو دهید.
  این ماده در دسته مواد غیرقابل اشتعال قرار دارد و خطر انفجار ندارد.

استعلام قیمت و خرید اسید سیتریک (Citric acid)

نظر به کاربرد گسترده اسید سیتریک در صنایع مختلف و همچنین عدم وجود آن در مقادیر اندک، مجموعه شیمی بازار امکان تهیه این ماده کاربردی را در مقادیر جزئی و عمده برای خریداران محترم فراهم کرده است تا با هزینه‌ای مقرون به صرفه مواد اولیه مورد نیاز صنایع خود را تامین کنند. جهت استعلام قیمت و خرید سیتریک اسید در مقادیر عمده با همکاران ما تماس حاصل فرمایید. همچنین برای استعلام قیمت و خرید سیتریک اسید در مقادیر جزئی از همین صفحه اقدام نمایید.

پرسش‌های متداول درباره اسید سیتریک

۱. تفاوت اسید سیتریک آبدار و بی‌آب چیست؟
نوع آبدار یک مولکول آب در ساختار خود دارد و در صنایع غذایی استفاده می‌شود؛ نوع بی‌آب بیشتر در صنایع صنعتی و شوینده‌ها کاربرد دارد.

۲. آیا اسید سیتریک برای پوست مضر است؟
در غلظت بالا باعث تحریک می‌شود اما در محصولات آرایشی و شوینده‌ها با غلظت کنترل‌شده بی‌خطر است.

۳. آیا می‌توان از اسید سیتریک در تولید بتن استفاده کرد؟
بله، به عنوان کندگیرکننده در ملات سیمان برای کنترل گیرش مورد استفاده قرار می‌گیرد.

۴. ماندگاری اسید سیتریک چقدر است؟
در شرایط مناسب نگهداری (خشک، خنک، دور از نور) بیش از ۳ سال قابل استفاده است.

منابع:

• Food Chemicals Codex (FCC), 12th Edition

• PubChem CID: 311

• European Chemical Agency (ECHA) Safety Data Sheet

• FAO/WHO Codex Alimentarius Standard 192-1995