اتیلن گلیکول (Ethylene glycol)

اتیلن‌گلیکول (Ethylene Glycol) چیست؟

اتیلن‌گلیکول (Ethylene Glycol) یک ترکیب آلی از خانواده گلیکول‌ها و یک دی‌الکل با دو گروه هیدروکسیل روی اتم‌های کربن مجاور است. این ماده مایعی شفاف، کم‌ویسکوزیته، بی‌بو، شیرین‌مزه و کمی چسبناک است.

گروه‌های هیدروکسیل موجود در ساختار اتیلن‌گلیکول می‌توانند در واکنش‌های شیمیایی مختلف شرکت کنند و مشتقات متنوعی ایجاد کنند. همین ویژگی باعث شده است که این ماده به‌عنوان یک واسطه شیمیایی در فرایندهای مختلف صنعتی مورد استفاده قرار گیرد.

اتیلن‌گلیکول در تولید موادی مانند رزین‌های پلی‌استر و همچنین در فرمولاسیون سیالات انتقال حرارت و ضدیخ کاربرد دارد. توانایی آن در کاهش نقطه انجماد آب، یکی از دلایل اصلی استفاده گسترده از این ترکیب در سیستم‌های خنک‌کننده است.

تولید و سنتز اتیلن‌گلیکول چگونه انجام می‌شود؟

اتیلن‌گلیکول به‌طور معمول از اتیلن‌اکسید تولید می‌شود. در این فرایند، اتیلن‌اکسید با آب واکنش داده و اتیلن‌گلیکول تشکیل می‌شود:

C₂H₄O + H₂O → HO−CH₂CH₂−OH

این واکنش می‌تواند در شرایط اسیدی یا بازی کاتالیز شود یا در pH خنثی و دمای بالا انجام گیرد. در شرایط اسیدی یا خنثی و در حضور مقدار زیادی آب، بازده تولید اتیلن‌گلیکول می‌تواند به حدود ۹۰ درصد برسد. در کنار محصول اصلی، الیگومرهایی مانند دی‌اتیلن‌گلیکول، تری‌اتیلن‌گلیکول و تترااتیلن‌گلیکول نیز ممکن است تشکیل شوند.

یکی از روش‌های افزایش بازده تولید، فرایند OMEGA است. در این روش، اتیلن‌اکسید ابتدا با دی‌اکسیدکربن واکنش داده و کربنات اتیلن تشکیل می‌شود. سپس کربنات اتیلن در مرحله دوم و با استفاده از یک کاتالیزور پایه هیدرولیز شده و مونو اتیلن‌گلیکول با بازده حدود ۹۸ درصد تولید می‌شود.

اتیلن‌گلیکول همچنین می‌تواند از مونوکسیدکربن تولید شود؛ روشی که در کشورهایی با ذخایر زغال‌سنگ قابل توجه مورد توجه قرار گرفته است.

کاربردهای اتیلن‌گلیکول در صنایع مختلف چیست؟

اتیلن‌گلیکول به دلیل ویژگی‌های شیمیایی و قابلیت استفاده در فرمولاسیون‌های مختلف، در صنایع گوناگون کاربرد دارد. مهم‌ترین موارد استفاده از آن عبارت‌اند از:

• تولید پلی‌اتیلن ترفتالات (PET): اتیلن‌گلیکول در تولید رزین‌های پلی‌اتیلن ترفتالات به کار می‌رود؛ موادی که برای ساخت ظروف نوشیدنی و الیاف پلی‌استر استفاده می‌شوند.
• تولید فایبرگلاس: این ماده در فرایند تولید فایبرگلاس مورد استفاده قرار می‌گیرد؛ فایبرگلاس نیز در ساخت محصولاتی مانند جت‌اسکی، وان حمام و توپ بولینگ کاربرد دارد.
• تولید جوهر چاپ: اتیلن‌گلیکول در ساخت برخی جوهرهای چاپ استفاده می‌شود و به افزایش ویسکوزیته جوهر و کاهش احتمال تبخیر آن کمک می‌کند.
• سیالات انتقال حرارت: این ترکیب در برخی سیالات انتقال حرارت و خنک‌کننده‌های صنعتی مورد استفاده قرار می‌گیرد؛ از جمله در سیستم‌های مرتبط با کمپرسورهای گاز، گرمایش و تهویه مطبوع و پیست‌های اسکیت روی یخ.
• تولید ضدیخ و خنک‌کننده خودرو: یکی از شناخته‌شده‌ترین کاربردهای اتیلن‌گلیکول، استفاده از آن در تولید ضدیخ و خنک‌کننده خودرو است. این ترکیب به جلوگیری از یخ‌زدگی و داغ شدن بیش از حد موتور کمک می‌کند.

خطرات اتیلن‌گلیکول چیست؟

اتیلن‌گلیکول یک ماده شیمیایی صنعتی پرکاربرد است، اما خوراکی نیست و بلع آن می‌تواند خطرناک و سمی باشد. این ترکیب پس از ورود به بدن به موادی تبدیل می‌شود که می‌توانند بخش‌های مختلف بدن را تحت تأثیر قرار دهند.

مسمومیت با اتیلن‌گلیکول می‌تواند ابتدا سیستم عصبی مرکزی، سپس قلب و در مراحل بعد کلیه‌ها را تحت تأثیر قرار دهد. مصرف مقدار کافی از این ماده می‌تواند کشنده باشد؛ بنابراین هنگام نگهداری و کار با آن باید الزامات ایمنی و دستورالعمل‌های مربوط به ماده شیمیایی رعایت شود.

بر اساس اطلاعات ارائه‌شده در متن منبع، سازمان غذا و داروی ایالات متحده (FDA) اتیلن‌گلیکول را به‌عنوان یک افزودنی غیرمستقیم غذایی برای استفاده به‌عنوان جزئی از چسب‌های مورد استفاده در بسته‌بندی مواد غذایی تأیید کرده است.

همچنین در متن منبع، حد مجاز مواجهه شغلی با اتیلن‌گلیکول بر اساس استانداردهای کنفرانس بهداشتکاران صنعتی دولتی آمریکا (ACGIH) برابر با ۳۹/۴ ppm ذکر شده است.

استعلام قیمت و خرید اتیلن‌گلیکول

اتیلن‌گلیکول به دلیل کاربرد گسترده در تولید ضدیخ و خنک‌کننده، رزین‌های پلی‌استر، فایبرگلاس، جوهر چاپ و سیالات انتقال حرارت، یکی از مواد شیمیایی مورد استفاده در صنایع مختلف است.

شیمی بازار امکان خرید اتیلن‌گلیکول را در مقادیر جزئی و عمده برای خریداران فراهم کرده است. برای اطلاع از قیمت و شرایط خرید اتیلن‌گلیکول در مقادیر عمده می‌توانید با کارشناسان شیمی بازار تماس بگیرید. برای خرید و استعلام قیمت در مقادیر کمتر نیز امکان ثبت درخواست از همین صفحه وجود دارد.

سؤالات متداول درباره اتیلن‌گلیکول

اتیلن‌گلیکول چیست؟

اتیلن‌گلیکول یک ترکیب آلی از خانواده گلیکول‌ها و یک دی‌الکل است که دو گروه هیدروکسیل روی اتم‌های کربن مجاور دارد. این ماده مایعی شفاف، بی‌بو و کم‌ویسکوزیته است.

اتیلن‌گلیکول چه کاربردی دارد؟

از مهم‌ترین کاربردهای اتیلن‌گلیکول می‌توان به تولید پلی‌اتیلن ترفتالات (PET)، فایبرگلاس، جوهر چاپ، سیالات انتقال حرارت و ضدیخ و خنک‌کننده خودرو اشاره کرد.

اتیلن‌گلیکول چگونه تولید می‌شود؟

روش متداول تولید اتیلن‌گلیکول، واکنش اتیلن‌اکسید با آب است. این واکنش می‌تواند تحت شرایط اسیدی، بازی یا در pH خنثی و دمای بالا انجام شود.

آیا اتیلن‌گلیکول خطرناک است؟

بله. اتیلن‌گلیکول در صورت بلع می‌تواند سمی باشد و محصولات حاصل از متابولیسم آن می‌توانند سیستم عصبی مرکزی، قلب و کلیه‌ها را تحت تأثیر قرار دهند.

قیمت اتیلن‌گلیکول چگونه استعلام می‌شود؟

قیمت اتیلن‌گلیکول به شرایط فروش و مقدار مورد نیاز بستگی دارد. برای استعلام قیمت و خرید در مقادیر عمده می‌توانید با کارشناسان شیمی بازار تماس بگیرید و برای مقادیر کمتر نیز از همین صفحه اقدام کنید.